Europa beschikt over kapitaal, kennis en een enorme interne markt, maar benut die economische kracht onvoldoende. Volgens de Poolse minister van Financiën Andrzej Domański moet economische groei daarom weer een centrale plaats krijgen binnen het Europese beleid. De snelle ontwikkeling van Polen laat volgens hem zien wat mogelijk is en biedt tegelijkertijd kansen voor intensievere samenwerking met Nederland.
Polen maakt economische inhaalslag
De Poolse economie heeft de afgelopen decennia een opvallende ontwikkeling doorgemaakt. Waar het bruto binnenlands product in 1989 nog ongeveer 67 miljard dollar bedroeg, is Polen inmiddels uitgegroeid tot de zesde economie van Europa met een bbp van meer dan een biljoen dollar.
Volgens Domański behoort Polen daarmee tot de snelst gegroeide economieën ter wereld. Die ontwikkeling verandert ook de positie van het land binnen Europa.
Polen werkt inmiddels binnen de zogeheten E6 samen met Duitsland, Frankrijk, Italië, Spanje en Nederland. Voor Warschau is dat een bevestiging dat Polen niet langer alleen bezig is met een economische inhaalslag, maar steeds nadrukkelijker mee wil bepalen welke economische koers Europa vaart.
Economische groei als voorwaarde voor investeringen
Domański pleit ervoor om economische groei niet langer te beschouwen als het automatische resultaat van Europees beleid. Groei moet volgens hem juist een zelfstandig doel worden.
De redenering daarachter is economisch én maatschappelijk. Een groeiende economie genereert meer belastinginkomsten en creëert daarmee financiële ruimte voor investeringen in onder meer infrastructuur, innovatie, defensie en publieke voorzieningen.
Europa moet volgens de Poolse minister daarom opnieuw kijken naar zijn concurrentiepositie tegenover de Verenigde Staten en China.
Europees kapitaal blijft onvoldoende in Europa
Een belangrijk probleem ligt volgens Domański bij de manier waarop Europees spaargeld wordt geïnvesteerd. Europese huishoudens beschikken gezamenlijk over grote financiële reserves, maar een aanzienlijk deel daarvan wordt via beleggingen geïnvesteerd in Amerikaanse ondernemingen.
Daarmee financiert Europees kapitaal indirect economische groei en innovatie buiten Europa.
Domański wil dat veranderen door Europeanen meer mogelijkheden en prikkels te geven om binnen de eigen economie te investeren.
Belangrijke aandachtspunten zijn:
- Kapitaal: Europees spaargeld vaker investeren in Europese bedrijven.
- Innovatie: meer financiering beschikbaar maken voor snelgroeiende ondernemingen.
- Banken: kredietverlening aan het bedrijfsleven stimuleren.
- Interne markt: handelsbelemmeringen binnen Europa verder verminderen.
Polen experimenteert met eigen investeringsmodel
Polen probeert die beweging zelf al op gang te brengen. Met het programma Innovate Poland wordt ongeveer één miljard euro aan durfkapitaal beschikbaar gemaakt voor innovatieve ondernemingen.
Daarnaast worden financiële instrumenten ontwikkeld die Poolse huishoudens moeten stimuleren om meer in eigen bedrijven en de beurs van Warschau te investeren.
Volgens Domański kan een vergelijkbare strategie uiteindelijk op Europees niveau worden toegepast. Europa beschikt volgens hem immers al over de belangrijkste ingrediënten: bedrijven, talent en kapitaal. De uitdaging is vooral om deze beter met elkaar te verbinden.
Banken moeten economische groei ondersteunen
Ook Europese banken spelen daarin een belangrijke rol. Volgens Domański is het financiële systeem momenteel te voorzichtig bij het beschikbaar stellen van kapitaal aan ondernemingen.
Bedrijven hebben zowel eigen vermogen als krediet nodig om te kunnen investeren, groeien en internationaal concurreren.
Een te behoudende kredietverlening kan daardoor innovatie vertragen. Tegelijkertijd erkent Domański dat banken voldoende financiële buffers moeten behouden. De uitdaging ligt in het vinden van een betere balans tussen financiële zekerheid en ondernemerschap.
Europese interne markt functioneert nog niet optimaal
Europa hoeft volgens de Poolse minister niet uitsluitend naar Washington of Beijing te kijken om zijn concurrentiepositie te verbeteren. Ook binnen de eigen grenzen valt veel economische winst te behalen.
Hoewel de Europese Unie één interne markt vormt, bestaan er in de praktijk nog tal van financiële, administratieve en regelgevende barrières tussen lidstaten.
Domański verwijst daarbij naar berekeningen van Europese en internationale instellingen waaruit blijkt dat de economische impact van deze interne barrières aanzienlijk kan zijn.
Het verder wegnemen van obstakels tussen Europese economieën kan volgens hem dan ook een belangrijke groeiversneller worden.
Nederland en Polen kunnen economische brug vormen
Binnen die ontwikkeling ziet Domański nadrukkelijk kansen voor Nederland en Polen. De economische structuren van beide landen verschillen, maar kunnen elkaar juist daardoor aanvullen.
Nederland beschikt over een sterk internationaal bedrijfsleven, logistieke infrastructuur, financiële expertise en technologische kennis. Polen combineert een grote binnenlandse markt met een snelgroeiende economie, industriële capaciteit en een steeds sterkere technologiesector.
De samenwerking tussen beide landen kan volgens de minister daarom verder gaan dan traditionele handel.
Van bouw en chemie tot IT, defensie en innovatie liggen er mogelijkheden om gezamenlijk nieuwe Europese waardeketens te ontwikkelen.
Van Pools groeimodel naar Europese strategie
De boodschap van Domański is duidelijk: Europa beschikt over voldoende economische kracht om naast de Verenigde Staten en China een leidende positie te behouden, maar zal daarvoor sneller moeten handelen.
Kapitaal moet gemakkelijker zijn weg vinden naar Europese bedrijven, banken moeten ondernemerschap ondersteunen en de interne markt moet daadwerkelijk als één economische markt gaan functioneren.
De snelle ontwikkeling van Polen kan daarbij interessante lessen opleveren. En juist de samenwerking tussen Nederland en Polen kan laten zien hoe verschillende Europese economieën elkaar kunnen versterken.
Bron: BNR Nieuwsradio, interview met de Poolse minister van Financiën Andrzej Domański door Europaverslaggever Geert Jan Hahn. Artikel door Marlijn Peuker.
